BANKALAR

Deflasyon Nedir

Dünkü yazımızda ithalat ihracat arasındaki gelir gider farkından oluşan. Ülke ekonomilerinde kısa ve uzun vadede hissedilen oranları ile piyasaları etkileyen cari açıktan bahsetmiştik. Bugünkü yazımızda ise enflasyonun tersi durumların yaşandığı fiyatlarda yaşanan düşüşü tanımlayan deflasyon hakkında yazmaya çalışacağım.

Deflasyon genellikle ekonomik krizlerin yaşandığı dönemlerde görülür. Deflasyonun yaşandığı dönemlerde para değer kaybetmez aksine paranın alım gücü artar. Buhran döneminde tüketim talebi azalır, işsizlik artar. Merkez Bankası deflasyonun önlenmesi için para ve faiz politikalarını sürekli takip eder. Ekonomik boyutta meydana gelen arz azalışları harcamaları ve dolayısıyla tüketim talebindeki azalışları da doğrudan etkiler.

Deflasyondan ekonomik olarak en fazla etkilenen büyük şirketler olmaktadır. İktisadi gelişme ve büyümeye verdiği zararlardan ötürü şirketlerin kar marjları düşüş trendine girmektedir. Para ve fiyat deflasyonu olarak görülmektedir. Deflasyon para politikasına dayanan bir politika örneğidir. İktisadi durgunluk ve ekonomik buhran dönemlerinde ortaya çıkmaktadır. Mal ve hizmet arzının talebini geçmesi birlikte alım gücünün azalmasıyla piyasalarda ki para arzının da azalmasından kaynaklanmaktadır. Deflasyonun üretim, tüketim ve pazar piyasalarına olumsuz etkileri görülür.

Deflasyon Nedir?

Bir ekonomide mal ve hizmet fiyatlarının genel seviyesinin belirli bir zaman aralığında sürekli düşmesini ifade eder. Bir ülkedeki para arzındaki azalışlar, tüketim talebi ve yatırım harcamalarındaki azalışlar ve kamu harcamalarındaki azalışlardan kaynaklanmaktadır. Yani ürün fiyatlarındaki azalışlara rağmen piyasalarda alıcı bulamaması olarak da değerlendirilebilir. Enflasyonun tam tersi bir kavram olmasına rağmen ilgili pazarların tamamen durmasıdır. Ürünlerin ucuzlamasıyla alıcı bulamayan şirketler batma tehlikesiyle karşı karşıya kalmaktadır. Firmaların küçülmesi ya da batması ile ekonomik işsizlik artar.

Çünkü bir ekonomide ham madde,iş gücü gibi faktörlere sahip olması yetmez. Üretimin de artması gerekmektedir. Üretim artışı da para miktarina ve fiyatların yükselmesine bağlıdır. Deflasyon, işsizlik yaratır. Çünkü para yetersizliğinden veya düşük karları azaltmasından dolayı üretimin kısılması emek talebini de daraltır. Deflasyon, ücretleri düşürür. Çünkü deflasyonda karlar azalır, fiyatlar iner. Deflasyon, tüketimi kısar. Çünkü kişilerin gelirleri azalmıştır. Deflasyonda, alıcılar karlı çıkar, borçlular zarar eder.

Ekonomik faaliyetlerin durgunluk sürecine girdiği sorunlu bir süreçtir. Deflasyonunun en büyük sebebi yetersiz taleptir. Yetersiz talep talep nedeni ile üretilen mallar satılamadığından stok fazlası oluşur. Talep yetersizliğinden mal ve hizmet fiyatları düşer, bu düşüşle birlikte firmaların karlarında da düşüşler görülür. İş hacmi ve kar düştüğü için reel sektör daha fazla kişiyi istihdam edemez duruma gelir. İşçi ücretlerini düşürür bazende işten çıkarmalar yaşanır. Görüldüğü gibi deflasyon ekonomide zincirleme bir çok sorunu beraberinde getirmektedir.

Deflasyonist süreçten çıkabilmek için çeşitli maliye ve para politikaları kullanılabilir. Amaç toplam talebin artmasını sağlamaktır. Kamu harcamaları artırılarak, vergiler düşürülebilir. Vergilerin düşürülmesiyle kişilerin harcanabilir limitleri artar ya da kurumların vergileri düşürülerek yatırım yapmaları sağlanabilir. Mali politikalar dışında alınan önlemlerle beraber faiz oranları düşürmek, kredi imkanlarını kolaylaştırmak ve para genişleme araçlarını uygulamak alınacak tedbirler arasında gösterilebilir.

Deflasyonun Türleri

Deflasyonun Türleri 
Deflasyonun Türleri

1- Para Deflasyonu; Para arzındaki azalmadan meydana gelmektedir. Paraları piyasadan çekip imha etme durumudur.

2- Mali Deflasyon; Bankaların devlet yararına çıkardıkları ödeme araçlarını karşılamasıyla, deflasyoncu politikanın başka bir biçimi olan mali deflasyon ortaya çıkar. Kamu harcamalarının kısıp ya da vergilerin artırılmasına dayanan bütçe fazlalığı olarak da tanımlanabilir. Bu fazlalıklar ya kullanılmaz ya da kamu borçlarının ödenmesine harcanır.

3- Kredi Deflasyonu; Kredi taleplerini daha ölçülü davranmaya zorladığı; bankaların mevduatlarını arttırmaya zorlanmaları, iskonto sınırının yükseltilmesi, çık piyasa siyaseti veya krediler ile kredi vermenin sıkı bir şekilde denetlenmesi. Fiyatların yükselmesini önlemek için ya arz ya da talep üzerinde durulabilir.

Deflasyonun sürekli düşük olması durumunda; düşük karlılık, yüksek işsizlik, isten çıkarılmalar, düşük talep ve düşük gelir elde edilir.

Deflasyon Etkileri

  • Refah seviyesini düşürür, ekonomilerin sadece ham madde ve iş gücü gibi faktörlere sahip olması yetmez. üretimin artması gerekmektedir.
  • İşsizlik artacağından, para yetersizliği düşük karları azaltacağından üretimin kısılması emek talebini artırır.
  • Ücretler düşeceğinde, karlar azalır, fiyatlar aşağı çekilir.
  • Gelirler azaldığında tüketimde kısıtlama yaşanır.
  • Alacaklılar karlı borçlular zararlı çıkacak, büyük firmalar yüksek kayıplara uğrayacaktır.

Deflasyonu Önlemek İçin Alınabilecek Önlemler ve Tedbirler

  • Bankacılık sistemlerinde ucuz faizle bol kredi imkânları sağlamak, tüketiciyi harcama yapmaya yönlendirmek.
  • Harcamaları özellikle, kamu harcamalarını (devletin yaptığı yatırımlar) fazlalaştırmak.
  • Gelir ve kurumlar vergisini, yatırımları arttıracak biçimde ayarlamak.
  • İşçi ve çalışanlara yüksek ücret politikası uygulamak.
  • Tüketim kredilerini attırmak.
  • Özel sektör yatırımlarına teşvikler vermek.

Deflasyonun Dünyadaki Örnekleri

İkinci dünya savaşından sonra görülmediği için pek kullanılan gündemde olan siyasi bir olay değildir. Özellikle son yıllarda gelişmiş ülke ekonomilerinde yaşanan ekonomik dalgalanma ile birlikte deflasyon tekrar gündeme gelmeye başlamıştır. Yatırımlar ve istihdam üzerindeki kötü etkisi, ekonomik karar alıcıların en büyük korkusu haline gelmiştir.

Amerika’da Deflasyon; 2002 yılında ABD Merkez Bankası Başkanının yaptığı konuşma ile yaşanma ihtimali yüksek deflasyon için sürekli faiz indirimi yaparak olası durumun önüne geçmiştir.

İngiltere Deflasyonu; Dönemin İngiltere Başbakanı Brown’da deflasyon konusuna vurgu yapmıştır. Kısa vadede deflasyon olgusu, enflasyondan daha büyük tehdit oluşturuyor. Bu sözleriyle Brown, deflasyonist tehlikenin nasıl algılandığı ifade etmiştir.

Japonya’da Deflasyon; Japonya ekonomisi son dönemde deflasyon eğilimleri için çarpıcı bir örnektir. Son 70 yılda deflasyonun yaşandığı tek sanayileşmiş ülke olarak adından söz ettiren Japonya’da , taze gıda fiyatları baz alınmadan hesaplanan temel tüketici fiyatları endeksi, 2009 yılı sonuna kadar 10 ayda üst üste düşme gösterdi. Gıda ve enerji fiyatları dışarıda tutulup hesaplanan tüketici fiyatları endeksi ise 2009 aralık ayında bir önceki yıl gösterdiği düzeyin %1,2 altında görüldü.

Deflasyon sürecinin ekonomik büyümeye büyük oranda zarar verdiği ve şirketlerin karlarını baskı altına aldığı, ücret kısıtlamaları yaşanmasına neden olduğu, tüketicilerin harcamalarını ertelemelerine yol açtığı ileri sürülmektedir.

 

 

Bir önceki yazımız olan Cari Açık Nedir? başlıklı makalemizde Açık Nasıl Oluşur?, Cari Açık Nasıl Kapanır? ve Cari Açık Nedir? hakkında bilgiler verilmektedir.

Zahir Nazlı

Genç, yakışıklı, dinamik, kendini okumaya ve yazmaya adamış karizmatik bir karakter.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu