EKONOMİ

Dış Ticaret Nedir?

Dünkü makalemizde; Bir ülkenin mal ve hizmet ithalatına ödediği toplam bedel ile, ithal ettiği mal veya hizmetlerden elde ettiği gelirden fazla olduğu. Yani negatif ticari durum olan dış ticaret açığı hakkında yazmıştık. Bugünkü yazımızda ise; üretilen malın ya da hizmetin bedeli karşılığında son kullanıcıya ulaştırılmasını sağlayan alış-veriş faaliyetlerinin tümü olan dış ticaret hakkında yazmaya çalışacağım.

Dünyada var olan bütün canlılar ve ülkeler temel gereksinimlerini yerine getirmek zorundalar. İhtiyaçların karşılanması için mal ve temel hizmetlere ihtiyaç vardır. Mal ve hizmetlerin temini içinde bazı kaynaklara ihtiyaç vardır. Her ülke mal ve hizmetlerin üretimi için yeterli kaynaklara sahip değildir. Bu yüzden temel gereksinimlerini tek başına karşılayamaz. Başka ülkelerin üretimine ihtiyaç duyar. Gerekli olan ihtiyaç dış ticaretle karşılanır.

Dış Ticaret Nedir?

Malların ve sermayenin ulusal sınırlar dışına akışıyla ilgilidir. Uluslararası sınır ve bölgeler arasında karşılıklı yapılan mal ve hizmet alış verişine verilen isimdir. Dış ticarette alım ve satım işlemleri bakımından ithalat ve ihracat olarak ikiye ayrılır. Ülkelerin kalkınması için ihracat önemli yer tutmaktadır. Ülkelerin kalkınması için ihracatın artırılması ithalatın azaltılması en önemli hedefler arasında yer almaktadır. Ülkeler belirtilen hedeflere ulaşmak amacıyla aldıkları kararlar ve politikalar dış ticaret politikasını oluşturur. Bu politikalar açısından ülkelerin politikalarını etkileyecek unsurlar; Ticaret anlaşmaları, primler, gümrük resmi, idari korumacılık ve sübvansiyonlar olarak sınıflandırılır.

Çeşitleri Nelerdir?

1- İthalat; Dış alım olarak adlandırılır. Yani yabancı ülkelerden satın alınan mal ve hizmetlerdir. İhracat ile birlikte ülkenin dış ticaret dengesini oluşturmaktadır. Kamu iktisadi kuruluşları, özel veya tüzel kişiler tarafından yapılmaktadır. İthalat durumunun düşüklüğü ülkeler için avantaj sağlar. İthalat seviyesi yüksek ülkelerde cari açık yaşanır. İthalat ile yerli sanayilerde düşüş gözlenir. Ülke ekonomisinin büyümesi azalır. Mal ve hizmetlere daha fazla vergi ödenmeye başlanır.

2- İhracat; Dış satım olarak adlandırılan ihracat, bir ülkenin kendi sınırları içerisinde ürettiği mal ve hizmetleri yurt dışına dövizle satmasına denir. Dolaylı ve dolaysız olarak satılması açısından ikiye ayrılır. İhraç malların satılmasıyla ülkenin brüt üretimi artar. İstihdam oranı artar, yurt içi rekabet ortamı güçlenir ve ülkeler arası ticari ilişkiler güçlenir.

3- Transit Ticaret; Ülke dışı veya serbest bölgelerde faaliyet gösteren bir firmadan veya antrepodan satın alınan malın, yine ülke dışında faaliyetini sürdüren başka bir firma veya antrepoya ülke üzerinden transit gönderilmesidir.

Dış ticaret çeşitleri olan bu üç kavram çıkarılan yasal düzenlemeler ile kontrol altında tutulmaktadır.

Dış Ticaret Politikası

Dış Ticaret Politikası
Dış Ticaret Politikası

Bir ülkenin dış ticaretini, belirlenen hedefler doğrultusunda düzenlemek için alınan tedbirlerdir. Dış ticaret bazı amaçlar taşır.

1- Dış Ödeme Dengesizliklerini Giderme Amacı; Ödeme bilançosu açık veren ülkelerde, döviz giderlerini kısıtlayıp döviz gelirlerini artırıcı işlemleri tercih etmesidir.

2- Dış Rekabetten Korunma Amacı; Dış piyasa rekabetine dayanamayan yerli ürünlerin korunması amaçlanır.

3- Ekonomik Kalkınma; Dış ticarette sanayileşme amaçlanan politikadır.

4- Ekonomik Liberalleşme; Ulusal ve dünya ekonomisinin bütünleşmesi amaçlanır.

5-  İç Ekonomik İstikrarı Sağlama Amacı; İç piyasalarda enflasyon ve işsizliğin önlenmesinin amaçlandığı dış ticaret politikasıdır.

6- Piyasa Aksaklıklarını Giderme Amacı; İç piyasada yaygınlaşan tekellerin devlet eliyle azaltılıp rekabeti artıma amacıdır.

7- Hazineye Gelir Sağlama Amacı; İthalat ve ihracat vergileri ile devlet hazinesine gelir sağlanması amaçlanır.

8- Otarşi; Ekonomik bağlamda kendi kendine yeterlilik sağlanması amaçlanmaktadır.

9- Sosyal Amaçlar; İç güvenliğin sağlanması, gerektiğinde giriş ve çıkışların kısıtlanması ya da yasaklanması amaçlanmaktadır.

10- Siyasal Amaçlar; Siyasi açıdan bazı üretici guruplara imtiyaz tanınmasıdır.

11- Dış Politika Amaçları; Dış ticaret politikası dış politika ile benzerlik göstermektedir. Siyasi problem yaşanan bir ülkeye mal ve hizmet satılmaması amaçlanmaktadır.

Dış politika araçları; Gümrük tarifeleri, Tarife Dışı Araçlar, Bağlı Ticaret ve  İhracatın Özendirilmesidir.

Dış Ticaret İle İlgili Önemli Kavramlar

Döviz: Yabancı ülke para birimlerine verilen isimdir.  Yabancı paralar, poliçe, para işlevi sağlayan bono,  havale vb. varlıkların tümüne verilen addır.

Kambiyo: Kambiyo, para ya da para yerine geçen belgelerin değiştirilmesi işlemidir.

Gümrük: Bir ülkenin giriş ve çıkışında ticari hareketlerin denetim ve gözetiminin yapıldığı yer olarak tanımlanır. Diğer bir tanımla da yurt dışına gidiş veya yurt dışından dönüş sırasında gümrük işlemlerinin yapıldığı yerdir.

Marka: Marka bir veya bir grup üretici ve satıcının mal ve hizmetlerini belirlemeye, tanıtmaya ve rakiplerden  ayırıp farklılaştırmaya yarayan isim, terim, sözcük, simge (sembol), tasarım (dizayn), işaret, şekil, renk veya bunların çeşitli bileşenleridir.

Sigorta: Dış ticarete konu olan mallar ihracatçı tarafından ithalatçıya teslim edilene kadar geçen süre için sigorta yaptırılır. Bu durum iki tarafın yapacağı teslim sözleşmesinde açıkça ifade edilmelidir. Malların bir yerden bir yere bir veya çok sayı ve türdeki nakil aracıyla taşınması sırasında uğrayabileceği ziyan ve hasarları güvence altına alan sigorta türüdür.

Serbest Bölge: Serbest bölgeler, bulundukları ülkenin siyasi sınırları içinde yer alan, fakat Dış Ticaret, Vergi ve Gümrük Mevzuatı açısından gümrük hattı dışında sayılan bölgelerdir. Serbest bölgelerde sınai ve ticari faaliyetler için ülkede sağlanandan daha geniş muafiyet ve teşvikler tanınır.

Gibi kavramlar dış ticarette kullanılan ve önem arz eden kavramlar olarak karşımıza çıkmaktadır.

 

Bir önceki yazımız olan Dış Ticaret Açığı Nedir? başlıklı makalemizde Dış Ticaret Açığı Nedenleri, Dış Ticaret Açığı Nedir? ve Ticaret Açığı'nın Kalıcı Etkileri: hakkında bilgiler verilmektedir.

Zahir Nazlı

Genç, yakışıklı, dinamik, kendini okumaya ve yazmaya adamış karizmatik bir karakter.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu