EKONOMİ

Dünya Ticaret Örgütü Nedir (WTO-DTÖ)?

Dünya Ticaret Örgütü

WTO’nun temelleri ikinci dünya savaşından sonra ortaya çıkma ihtimali yüksek ekonomik bunalımına tedbir amaçlı olarak; 1947 yılında Ticaret ve Tarife Genel Anlaşmasına (GATT) dayanmaktadır. 1994 yılında Fas’ın Marakeş kentinde yapılan toplantıda örgütün adı Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ/WHO) olarak değiştirilmiştir. Birleşmiş Milletlere bağlı olarak kurulan örgütün Türkiye’de daimi üyesi durumundadır. Örgütün merkezi İsviçre’nin Cenevre kentindedir.

Küresel ekonomik sistemin merkezine yerleşen ve ülkeler arası iletişimin önemli bir aktörü haline gelen DTÖ’nün geçmişi, 1947 yılında 23 ülke tarafından imzalandıktan sonra 1 Ocak 1948 yılında yürürlüğe giren ve geçici bir anlaşma niteliği taşıyan Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşması’na (GATT; General Agreement on Tariffs and Trade) dayanır. Amacı, gümrük tarifelerini azaltarak uluslararası ticaretin önündeki engelleri kaldırmak ve dış ticarette ayrımcılığı önlemek olarak tanımlanan GATT, ülkeler arasındaki ticareti, haklar ve sorumluluklar açısından düzenleyen uluslararası bir anlaşma konumundadır. GATT kapsamında zaman zaman düzenlenen müzakere turları ile (Trade Rounds) tarife indirimlerine ilişkin ilerlemeler kaydedilmiştir.

Dünya Ticaret Örgütü

1 Ocak 1995’ten beri varlığını sürdüren DTÖ, dış ticaretle ilgili olarak diplomatik müzakerelere platform oluşturan, genel kabul görmüş uluslararası ticaret kuralları belirlenmesini sağlayan, ticaretle ilgili ulusal yasalarının düzenli olarak gözden geçirilmesini amaçlayan ve üye ülkeler arasında dış ticaret anlaşmazlıklarının çözümü için mekanizma oluşturan tüzel kişiliğe haiz uluslararası bir örgüttür.

Örgütün asıl amacı, üyelerin ortak karara vardığı sonuçları kabul edilerek ulusal parlamentolarda onaylayan uluslararası antlaşmalar çerçevesinde yer alır. Asıl amaç, mal ve hizmet üreticilerine, ihracatçılara ve ithalatçılara yardım ederek, dünya ticaretini kolaylaştırmak ve ticaret kapasitesini artırmak olarak tanımlanmıştır.

Örgütü organları; iki yılda bir toplanan en yüksek karar alma organı olan Bakanlar Konferansı, olağan ve günlük çalışmalarını yürüten Genel Konsey ile 3 temel çalışma alanına (mal ticareti, hizmet ticareti ve fikri mülkiyet) yönelik Konseyler ve Konseylerin altında yer alan alt çalışma grupları olan Komitelerdir.

Dünya Ticaret Örgütünün Amaçları Nelerdir?

Dünya Ticaret Örgütünün Amaçları Nelerdir

  • Çok yanlı uluslararası ticaretin gelişmesini sağlamak
  • Hayat standartlarını yükseltmek
  • Çevreyi koruyucu önlemler almak
  • Gelişmekte olan ülkelerinde dünya ticaretinden eşit pay almasını sağlamak
  • Mal ve ticaretini geliştirmek
  • İstikrarlı ekonomi ve gelişmeye öncü olmak
  • Kaynakların etkin ve verimli kullanımını sağlamak

Dünya Ticaret Örgütünün İşlevleri Nelerdir?

  • Ticaret anlaşmalarını sağlamak
  • Ticari görüşmeler için uygun uygun zemini sağlamak
  • Ticari uyuşmazlıkları çözmek
  • Üye ülkelerin ticari politikalarını takip etmek
  • Gelişmekte olan ülkelerin ticari hizmetlerine teknik destek ve eğitim vermek

Türkiye’nin Dünya Ticaret Örgütü Üyeliği

Ülkemiz Uruguay Round sonunda Marakeş’te DTÖ’yü kuran anlaşmayı imzalamıştır. Bu kapsamda çıkartılan Bakanlar Kurulu Kararı ile 26 Mart 1995 tarihinden itibaren DTÖ’ye kurucu üye olmuştur.

Dünya Ticaret Örgütünün Kurumsal Yapısı

1- Genel Direktör: Genel Konsey tarafından seçilen WTO Genel direktörünün görev süresi dört yıldır. Genel Direktör Örgütün yürütme organı işlevini görür.

2- Bakanlar Konseyi: Örgütün Genel Kurul’u işlevini gören Bakanlar Konseyi üye ülkelerin temsilcilerinden oluşur. Bakanlar Konseyi en az iki yılda bir zorunlu olarak toplanır. Bakanlar Konseyi’ne bağlı üç komite mevcuttur:

  • Ticaret ve Kalkınma Komitesi
  • Ödemeler Dengesi Kısıtlamalar Komitesi
  • Bütçe, Mali ve İdari İşler Komitesi

3- Genel Konsey: Örgütün Temsilciler Konseyi işlevini gören Genel Konsey üye ülkelerin temsilcilerinden oluşur ve gereken durumlarda toplanır. Bakanlar Konseyinde alınan kararları uygular Genel Konsey’e bağlı olarak üç komite görev yapmaktadır.

  • Mal Ticareti Konseyi
  • Hizmet Ticaret konseyi
  • Fikri Mülkiyet Hakları Konseyi

2019 yılı itibariyle 164 ülke Dünya Ticaret Örgütü’ne üyedir. WTO’nun kuruluş tarihinde GATT üyesi olan Türkiye’nin de dahil olduğu 65 ülke yukarıda anlatılan üyelik sürecinden geçmeden doğrudan üyeliğe kabul edildi. Halen, aralarında Vatikan, İran, Irak, Suriye ve Azerbeycan’ın bulunduğu 23 ülke gözlemci statüsünde bulunmaktadır. WTO üyesi olmak için hiç başvuruda bulunmayan 16 ülke arasında Kuzey Kore, Monako ve Kosova’da bulunuyor.

WTO’ya en son katılan ülkeler 2016 yılında üyeliğe kabul edilen Afganistan ve Liberya’dır. Çin, uzun yıllar çaba gösterdikten sonra 2001 yılında için üyeliğe kabul edildi. Rusya ise Gürcüstan’ın vetosunu çekmesinden sonra 2011 yılında üyeliğe kabul edildi.

 

 

 

 

Bir önceki yazımız olan Yer Altı Ekonomisi Nedir? başlıklı makalemizde Yer Altı Ekonomisi Nedir?, Yer Altı Ekonomisi Oluşma Nedenleri Nelerdir? ve Yer Altı Ekonomisinin Ülkelere Zararları Nelerdir? hakkında bilgiler verilmektedir.

Zahir Nazlı

Genç, yakışıklı, dinamik, kendini okumaya ve yazmaya adamış karizmatik bir karakter.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Göz Atın
Kapalı
Başa dön tuşu