EKONOMİ

Dünyada Yaşanan Ekonomik Krizler

Bir önceki yazımızda ekonomik krizler nedir ve ekonomik krizlerle birlikte yaşanan durumlara değinmiştik. Bugünkü yazımızda ise Dünyada yaşanan makro ekonomik krizlerden söz edeceğiz.

Mali ve parasal muhtevanın sağlanamadığı disiplinsizliğin beraberinde getirdiği makro ekonomik düzensizlikler ekonomik küçülmeyle birlikte krizleri de beraberinde getirir. Ekonomik krizler ilk olarak bankacılık sektörlerinde, ardından döviz krizlerinin yaşanmasıyla ve son olarak reel sektörlerde başlayan daralma ekonomik krize yol açmaktadır. Ülkelerin yanlış politikaları, para politikalarının yönetilememesinin sonucu olarak girilen borç çıkmazları, istikrarsız ekonomi ve popülist politikalar ekonomik krizlere fırsat tanır.

Kapitalizmden önce de ekonomik krizler yaşanıyordu. Yaşanan krizlerin ortak tarafı üretim yetersizliğiydi. Doğal afetler ve benzeri nedenlerle üretimin ihtiyacın altında gerçekleşmesiydi. Yaşanan bu krizler sonucunda insanlar açlık ve sefalete mahkum olurdu. Kapitalizmle birlikte üretim fazlalığı krizleri meydana gelmektedir. Bunun sebebi arz fazlası üretimin hangi sektörlere yöneleceğinin bilinmemesidir. Yatırımcının amacı kar elde etmektir. Piyasada aynı tür üretim mallarının fazlalığıyla üretim artışı kriz ortamı yaratır. Kapitalist ülkelerde üretilen malın belirli bir plan program dahilinde piyasaya sürülmesi kriz riskini azaltır.

Kapitalist sistemlerde denge halinin oluşması istisnadır. Birbirinden bağımsız karar veren ve birbiriyle rekabet halinde olan bir büyük firma girişimcinin tamamının planlarının tutması, neredeyse imkansızdır. Kapitalist sistemin düzenli olarak kriz üretmesinin sebebi, işte budur. Hem kapitalist ekonomi kurallarını benimsemek, hem de bu krizlerden kurtulmak hiçbir zaman mümkün olmamıştır. Krizlerin sonucunda ise; iflas eden fabrikalar, firmalar, batan bankalar, üretilen malların depolarda kaderlerine terk edilmesi ve çürüyen mallar… Yıkımlar belirtilen sorunlardan ibaret kalmaz, artan işsizlikle, iflaslar, sosyal gerginlikler vb durumlar da yaşanır. Bu gelişmeler beraberinde sosyal dengesizlik ve çatışmaları getirir.

Ekonomik Krizlerin Ortaya Çıkış Sebepleri

Büyük Kriz 1929’da başlayan fakat 1930’lu yıllarda da devam eden ekonomik krizler verilen isimdir. Kriz, Kuzey Amerika ve Avrupa merkezli olmasına rağmen, dünyanın geri kalan ülkelerinde özellikle de sanayileşmiş ülkelerde yıkıcı etkiler yaratmıştır. 1929 Ekonomik buhranı daha önce yaşanmamış bir kriz olarak meydana gelmiştir. Ekonomik darboğaz, işsizlik, durgunluğun en büyük sebebi olmuştur. Bu krizle birlikte yeni istihdam alanları ve yeni akımların öncüsü olmuştur.

Bu bunalım en fazla sanayileşmiş şehirlerde etkisini göstermiş, sanayi kentlerinde işsizler ve evsizler ordusu yaratmıştır. Krizden etkilenen ülkelerde inşaat faaliyetleri durmuş; tarım ürünü fiyatlarındaki %40-60’lık düşüş, çiftçileri ve kırsal bölge nüfusunu etkilemiştir. Talebin beklenmedik düzeyde düşmesi nedeniyle madencilik alanı ekonomik krizin en fazla etkilendiği sektörlerden biri olmuştur. Büyük Bunalım farklı ülkelerde farklı tarihlerde sona ermiştir. Dünyada yaşanan ekonomik krizler hangileri onlara bakalım.

Küresel Ölçekte Ekonomik Krizler

Küresel Ölçekte Krizler
Küresel Ölçekte Krizler

1929 Ekonomik Krizleri

Birinci Dünya Savaşının yıkıcı etkisi altında kalan Avrupa ülkeleri savaşın büyük giderleri altında ezilmiştir. Savaş sonrasında Üstün güç olarak dahada fazla güçlenen Amerika ekonomisi finans piyasalarının iyimser havasıyla birlikte spekülatif söylemlerin yaygınlaşmasına yol açmıştır. Bankaların hisse senetlerine olan yoğun talebi hisse senedi fiyatlarını artırmıştır. Fed piyasaları normal seyrine indirmek için faiz oranlarını %7’den %15’e çıkarmıştır. Kısa süreli düşüşten sonra, engellenemeyecek seviyede düşüşün engellenemeyecek bir duruma gelmesiyle tarihteki en büyük buhran yaşanmıştır. Bünyelerinde borsa senedi bulunduran bankalar batmaya başlarken kriz bütün dünyaya yayılmıştır.

1772 Yılında Yaşanan Ekonomik Krizler

Hızlı büyüyen İngiliz bankalarının geri ödeme zorluğuna düşmesiyle bankalar iflas etmiştir. Kısa zamanda Avrupa ve İngiliz kolonilerinde ekonomik krizler yaşanmaya başlamıştır.

1973 Yılı Petrol Odaklı Ekonomik Krizler

OPEC’in Arap-İsrail savaşına silah sağlayan batı ülkelerine petrol satışını durdurma ve üretimi kısma kararı almasının ardından enerji fiyatları hızla yükselmiştir. Yükselen petrol fiyatları enflasyon artışına neden olmuştur. Uluslararası boyutta ekonomik krizi  ve enflasyon ortamında ekonomik durgunluğunu tetikledi.

1997 Yılı Asya Odaklı Ekonomik Krizler

Tayland’da başlayıp  kısa zamanda Asya ülkelerini de etkileyen Asya krizi,  Tayland’ın ABD dolarına çakılı sabit kur rejimini terk etmesinden sonra kriz baş gösterdi. Kriz yaşanan Asya ülkelerine IMF destek vererek krizin dahada büyümesini engelledi.

2007 Konut Piyasalarında Yaşanan Ekonomik Krizler

1929 yılında ABD’de yaşanan büyük kriz sonrasında Amerika’da son yıllara da artan konut stokunun patlamasıyla başlayan ekonomik krizdir. Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin ekonomilerini etkisi altına aldı. Birçok banka ve beraberinde finansal kuruluş batmıştır. İşsizlik had safhaya çıktı, ABD merkez bankası birçok finans kuruluşunun elinde bulunan varlıkları kamulaştırdı.

Yunanistan Ekonomik Krizi

Yunanistan’ın dış borcu 2004-2009 yılları arasında 100 milyon euro artarak 252 milyon euro’ya yükselmiştir.  Yunanistan’ın Kredi notu düşürülmüştür. Kamu harcamalarında yapılan kısıntılar, Almanya’nın Yunanistan’ın krizden çıkmasına engel olması ve Yunanistan’ın Euro bölgesinden çıkma kararı alması krizi daha da tırmandırmıştır. AB para birliğinin 130 milyon euro vermesi ve bankaların kredilerinin %75’inin silinmesiyle Yunanistan krizi aşılmaya başlanmıştır.

Arjantin Ekonomik Krizi

ABD Merkez Bankası FED’in faiz artırma ve para politikasındaki genişlemesine son verip piyasadan dolar çekme sürecinde risk taşıyan Arjantin ekonomik kriz yaşamaya başlamıştır.

Rusya Ekonomik Krizi

Rusya Krizinde de ekonomik ve finansal boyut ön plana çıkmaktadır. Ruble’nin Dolar karşısında revüle edilmesi ile Rusya’da ekonomik kriz başlamıştır. şirket ve banka iflasları art arda meydana gelmiştir. Rusya hükümetinin gümrük duvarlarını yükseltmesi ile ithalat miktarında büyük düşüşler gerçekleşmiştir. Rus hükümeti tarafından krizden sonra özelleştirmeler, banka borçlarının ötelenmesine başlanmıştır.  Krizden en fazla, Türkiye, Güney Afrika ülkeleri ve Brezilya gibi gelişmekte olan ülkeler etkilenmiştir.

Brezilya Ekonomik Krizi

Ekonomik başarıların beraberinde getirmiş olduğu bir kriz türü olarak Brezilya’da yaşanan ekonomik krizde finansal boyutta bir krizdir. Brezilya hükümeti tarafından krizden sonra özelleştirmeler, banka borçlarının ötelenmesine başlanmıştır. Brezilya Mevduat Sigorta Fonu kurulmuştur. Bu fon sistemde kalan mali bünyesi zayıf ve problemli bankaları satın alıp konsolidasyon yolu ile yeniden sisteme kazandırma yoluna gitmiştir.

Yıllara göre ülkelerde yaşanan ekonomik krizlerin etkisiyle ülke ekonomileri darboğaza girmiş ve bunalımlar yaşanmıştır. Dünyada yaşanan ekonomik krizler ekonomik, sosyal ve çevresel bazda izler bırakmıştır.

 

 

Bir önceki yazımız olan Ekonomik Kriz Nedir Ekonomik Krizle Neler Yaşanır? başlıklı makalemizde ekonomik kriz, Ekonomik Kriz Nedir Ekonomik Krizle Neler Yaşanır ve Ekonomik Krizlerin Nedenleri hakkında bilgiler verilmektedir.

Zahir Nazlı

Genç, yakışıklı, dinamik, kendini okumaya ve yazmaya adamış karizmatik bir karakter.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu