EKONOMİ

Gayri Safi Milli Hasıla

Milli Hasıla

Dünkü yazımızda takas işlemlerinde kullanılabilen, dijital şifrelenmiş sanal para birimi olan kripto para nedir ve bitcoin madenciliği hakkında yazmıştım. Bugünkü yazımızda ise; ülke sınırları içerisinde belli bir zaman diliminde; üretilen tüm nihai mal ve hizmetlerin genel adı olan gayri safi milli hasıla hakkında yazmaya çalışacağım.

Ulusal ekonomilerin ulusal sınırlar içinde ve dışında yarattığı bir yıllık değer olan gayri safi milli hasıla ülke için  en büyük değerdir. GSMH’nin üretilmesinde milli servet kullanılır. 1900’lü yılların son çeyreğinden itibaren küreselleşmenin hız kazanmasıyla üretim faktörleri ve sermayelerin yurt dışına taşınması ile makroekonomik analizlerle ilgili, ülke yurttaşlarının gelirini tanımlayan GSMH. Yerini ülke sınırları içerisinde üretilen toplam geliri ifade eden GSYİH üzerinde yoğunlaşmaya başlanmıştır.

Üretim ve dağıtım aşaması sonucunda meydana gelen fiillerden meydana gelen ilişkilerin tümü ekonomiyi oluşturur. Ülke ekonomilerinin kontrol altında tutulabilmesi ve gelir-gider dengesinin sağlanabilmesi, geleceğe yönelik doğru adımlar atmada ve güçlü ekonomiler oluşturmada oldukça önemlidir.  Ülkedeki iktisadi üretim faaliyetleri ve ekonomik durum hakkında fikir sahibi olmaya yarayan bazı değerler vardır. Ekonominin ilerleyebilmesi ve geliştirilebilmesi için bu değerlerin makul aralıklarla olmasında fayda vardır. Bunlardan biri de gayri safi milli hasıladır.

Gayri Safi Milli Hasıla Nedir?

Ülkeler yıl içinde üretim katma değerlerinden, ithalat vergilerinden ve dış faktörlerden gelirler elde edip kazanç sağlarlar. Ulusal ekonomide genellikle bir yıl olmak üzere belirli bir zaman dilimi içerisindeki hizmetlerin ve malların toplam katma değeri, ithalat vergi gelirleri ve dış faktör gelirleri toplamı GSMH değerini verir. Diğer bir deyişle GSMH, üretilen tüm ürün ve hizmetlerin, vatandaşların yurt dışı yatırım kazançlarının ve yabancıların ülke ekonomisinde elde ettikleri kazançların toplamıdır. Bir ulusal ekonominin ulusal sınırlar içinde ve dışında yarattığı bir yıla mahsus en büyük değerdir.

GSMH, iki şekilde hesap edilmektedir.

  • Reel GSMH Yöntemi; belirli bir yıl baz alınıp mal ve hizmet fiyatları dikkate alınarak, yani Türkiye için enflasyondan arındırılmış olarak hesap edilen bir GSMH değeridir.
  • Nominal GSMH Yöntemi; enflasyondan ve değişik fiyatlardaki dalgalanmalardan arındırılan, Reel GSMH değerine dönüştürülecek ise, bunun için Deflatör kullanılır. GSMH Deflatörü, nominal serileri reel serilere dönüştürmek amacıyla kullanılan bir endekstir.

GSMH = GSYİH + Yurt dışında bulunan vatandaşların gelirleri – Yurt içindeki yabancıların gelirleri şeklindedir.

GSMH Hesabına Dahil Edilenler;

  • Ticaret
  • Ulaştırma
  • İnşaat
  • Tarım
  • Sanayi
  • Haberleşme
  • Konutlar
  • Mali Kuruluşlar
  • İthalat Vergisi
  • Hizmetlerin Toplamı (Kamu ve Özel sektörü dahil olacak şekilde)

Gayri Safi Yurtiçi Hasıla Nedir?

Gayri Safi Yurtiçi Milli Hasıla Nedir
Gayri Safi Yurtiçi Milli Hasıla Nedir

Herhangi bir ekonomide yerleşik olan üretici kesimin belirli bir zaman aralığında, yurtiçi faaliyetleri sonucu oluşturdukları; tüm mal ve hizmetlerin üretim değerleri toplamından bu mal ve hizmetlerin üretimde kullanılan girdiler toplamının çıkarılması sonucu elde edilen değerdir. Yani GSYİH, belirli bir dönemde “genellikle bir yıl” bir ülkenin ulusal sınırları içinde, üretim faktörlerinin katkısı sonucunda oluşan nihai mal ve hizmetlerinin toplam değerini gösterir. Farklı bir ifadeyle, ülke sınırları içinde yaratılan katma değerlerin toplamı GSYİH olarak ifade ederiz. Daha da anlaşılabilir olarak: GSYİH, belli bir dönem içinde, bir ülkenin ulusal sınırları içerisinde ister o ülke ekonomik birimleri olsun isterse yabancılar tarafından üretilmiş olsun, üretilen tüm nihai mal ve hizmetlerin para birimi cinsinden değeri şeklinde ifade edilir.

GSYİH verisi üç farklı yoldan hesaplanmaktadır.

  • Üretim Yöntemi; ülkede üretimi gerçekleştirilen tüm mal ve hizmetlerin piyasa fiyatı ile hesaplanması ile bulunur.
  • Harcamalar Yöntemi; bu hesaplama yönteminde ise bir yıl içinde tüm nihai mal ve hizmetlere yapılan harcamaların toplamı esas alınmaktadır.
  • Gelir Yöntemi; Ülkede tüm üretim faktörlerinin üretim ile ortaya çıkan gelirlerin toplamından oluşur.

GSYİH = tüketim + yatırım + devlet harcamaları + (ihracat – ithalat).

GSYİH Hesabında Yer Almayanlar

Piyasa ekonomisine aktarılmayan bazı mal ve hizmet üretimleri GSYİH’da yer almaz. Mesela ev hanımlarının yapmış olduğu dikiş, mutfak, tamir, ütü, ev temizliği gibi ev işlerini ulusal hasıla hesaplarına eklemek zordur. Fakat örneklerde bahsedilen bu işler bir para karşılığında yaptırıldığı takdirde ulusal hasılaya dahil edilirler.

Bununla beraber kayıt dışı bazı ekonomik faaliyetler de GSYİH’nın net bir şekilde hesaplanmasını zorlaştırmaktadır.

•    Ara malları, yarı mamüller ve ikincil el mallar.
•    Finansal işlemler
•    Transferler ve faiz ödemeleri
•    Kayıt dışı ekonomik faaliyetler

GSYİH Hesabında Dahil Edilenler

•    İlgili yıl içinde üretilen,
•    Ticarete konu olan ve
•    Nihai olan mal ve hizmetler.

Gayri Safi Milli Hasıla İle Gayri Safi Yurtiçi Hasıla Arasındaki Fark?

Gayri Safi Milli Hasıla ile Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (GSYH) birbirlerine sıklıkla karıştırılan ve birbirleriyle ilişkileri olan terimlerdir. Gayri safi milli hasıla hesaplama sırasında gayri safi yurtiçi hasıla değerleri de kullanılır. Gayri safi yurt içi değerleri hasıla hesaplanırken ülke içinde yaşayan yabancıların gelirleri, mal ve hizmet üretimleri de hasılaya dahil edilir. Gayri safi milli hasıla da ise herhangi bir ülkenin sadece kendi vatandaşlarının üretimleri yani milli üretim değerleri baz alınır.

Bir önceki yazımız olan Hisse Senetleri Neden Düşer veya Yükselir? başlıklı makalemizde Hisse Senetleri Neden Düşer? ve Hisse Senetlerinin Değeri Neden Artar? hakkında bilgiler verilmektedir.

Zahir Nazlı

Genç, yakışıklı, dinamik, kendini okumaya ve yazmaya adamış karizmatik bir karakter.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Göz Atın
Kapalı
Başa dön tuşu