EKONOMİ

Likidite Nedir?

Ekonomik terimlerin hayatımızı en fazla meşgul ettiği dönemlerden birini yaşamaktayız. Kürsel çapta yaşanan ekonomik kriz ve koronavirüs pandemisi ile birlikte devletler ve insanlar bu güçlüklerin üstesinden gelmenin yollarını aramaktalar. Senetler, kıymetli evraklar, döviz işlemleri likidite vb. Nakdi ihtiyaçları karşılayacak emtialar daha yoğun olarak kullanılmaya başlandı. Önceki yazılarımızda da ekonomi ve ekonomik girdilerden bahsetmiştik. Bugünkü yazımızda ise likidite nedir ve nasıl hesaplanır? Konularından söz etmeye çalışacağız.

Finans araçlarının nakde yani para veya dövizlere dönüştürülmesi kolaylığını ifade etmektedir. Döviz, menkul kıymet ve gayrimenkuller gibi ürünlerin nakde çevrilme durumudur. Likiditesi yüksek ürünlerin nakde dönüşümü kolay, likiditesi düşük ürünlerin ise paraya dönüşmesi zordur. Yatırım aracı olacak ürünlerin piyasada hisse durumu ve likiditesine göre işlem yapılır.

Likidite Nedir?

Bir varlığın, teminatın veya güvencenin piyasada, içsel değerini yansıtan bir fiyatla satın alınabileceği veya satılabildiği durumu belirtmek için kullanılır. Başka bir ifade ile; döviz, menkul kıymetler ve gayrimenkul kıymetlerin nakde çevrilme kolaylığı olarak da ifade edilir. Nakit para kürsel ölçekte en likit varlık olarak kabul edilir. Likidite, bir malın veya varlığın pazarının olup olmadığını, kolay nakit olarak değiştirilmesini belirtir. Para en likit varlıktır. Günlük hayatta en çok kullanılan değişim aracının para olması, hizmet ve mal alım satımı yapmak için dönüştürülmesine gerek olmaması parayı likiditesi yüksek kılar.

Konut, otomobil, tahvil gibi varlıkların nakde dönüştürülmesi zaman almaktadır. Bu tür varlıkların sahip olduğu ve satıldığı fiyatlar arasındaki değer farkları fazladır. Varlıkları likidite bakımından sıralamak gerekirse; devlet tahvilleri, çekler,  şirket tahvilleri, hisse senetleri, dayanıklı tüketim malları ve taşınmazlar olarak sıralanabilir. Ekonomilerdeki likidite fazlalığı ekonomilerde nakit fazlası olduğunun göstergesidir.  Likidite oranının düşük olması ise, ilgili ekonomide nakit işlemlerden daha fazla vadeli işlemler vb. likidite oranı az olan işlemlerin gerçekleştiğini göstermektedir. Ekonomilerde dengelerin sağlanması için para miktarının istenilen düzeyde olması gerekir.

Likiditenin Temelleri

Likiditenin Temelleri
Likiditenin Temelleri

Finansal likidite, varlıkların kolaylık derecesine göre para çevrilmesini ifade eder. en fazla likit olan varlıklar arasında hisse senetleri ve tahviller gösterilebilir  çünkü nakde dönüşümleri kolaydır. Bunlarla birlikte bazı büyük ve değerli varlıkların nakde dönüştürülmesi zaman almaktadır. Çekler, arazi ve arsaların tahliyesi satışı zaman aldığından likit haline gelmeleri zaman almaktadır. Nakit varlıklar en likit değerlerdir.

Piyasa Likiditesi; Bir ülkenin finansal veya emlak piyasaları gibi varlıkların kolay şekilde al-sat işlemlerinin yapılmasına izin veren piyasalara denir. Bir yatırım borsası,  satışların hakim olmadığı yüksek işlem hacmine sahip ise alış ve satış fiyatları bir birine yakın olmak zorundadır. Talep ve teklif fiyatları arasındaki fark arttığında piyasalar daha likit hale gelir. Emlak piyasaları genellikle borsalardan daha az likiditeye sahiptir.

Likidite Riski; Bankaların sorumluluğundaki azalmayı iyi düzenleyememesi ya da aktiflerindeki artışı karşılayacak şekilde yeterli  kaynak bulunduramaması durumunda ortaya çıkan risktir.

Muhasebe Likiditesi; Birey ve şirketlerin finansal sorumluluklarını kendilerine verilen likit ürünleri ile yerine getirmesi vadesi geldiğinde borçlarını ödeme yeteneğini ölçen likitlerdir. Hisse senetleri yatırımlar arasındaki en likit varlıklardır. Likidite piyasası olduğundan öznaklar eşit değildir. Bazı hisse senetleri piyasalarda daha aktif işlem yapmaktadır. Belirtilen likit hisseler, günlük ederleri ile ayırt edilirler.

Likiditenin Türleri

Likiditenin Türleri
Likiditenin Türleri

Likidite piyasalarda iki tür olarak karşımıza çıkmaktadır.

1- Gerçek Likiditeler; Bir firma ya da şirketin faaliyetlerini sonlandırması ile borçlarını ödeyebileceği varlıkları temsil eder. Yani iflas etme ya da batma durumunda elinde bulunan nakitten, teçhizat, makine, gayrimenkullere kadar elinden çıkararak borcunu ödeyebilme durumununa denir.

2- Teknik likiditeler; Bir firma ya da işletmenin borç ödeme vadesi geldiğinde, ödemelerini yapabilmesi için elinde tuttuğu para veya nakdi gösteren durumdur.

Likidite Oranı Nedir?

Bir işletme ya da firmanın kısa süreli borçlarını ödeme durumunu ifade eder. Likidite oranlarını ölçek için bir kaç yöntem bulunmaktadır. Cari oranı ve asit testi likidite oranlarıdır. Bu oranlar dışında birde şirket sermayesine bakılır. İşletme sermayesinin negatif olması şirketin elindeki alacaklar ve stokların kısa vadeli ticari yükümlülüklerini karşılamaya yetmediğini göstermektedir.

Oranların İfade Durumları;

  • Tahvil ve hisse senetlerinin pazar ortamına sahip olması gerek.
  • İşletmenin kasa varlıklarının olması alacakları toplamının kısa süreli olan borçlara oranıdır.

Likidite Tuzağı ve Tuzağın Sinyalleri

Likidite tuzağı, genişlemeci para politikası tedbirlerinin, (Fed ve Avrupa Merkez Bankası’nın bilanço büyütme talebi, piyasaya para sürme politikaları) ya da faiz indirimlerinin, tasarruf sahipleri, ekonomi aktörleri ve tüketiciler üzerinde istenen ölçüde bir etki yaratmaması riskine verilen addır. Merkez Bankaları piyasaya likidite sağlar ancak bu likidite istenen büyümeyi ve enflasyonu yaratmaz, buna da likdite tuzağı denir.

Düşük faiz oranları likidite tuzağının en temel göstergelerinden biridir. Düşük faiz oranları bono sahiplerini etkiler. Bono sahipleri ülkenin içinde bulunduğu ekonomik durumu da göz önünde bulundurarak bonolarını satarlar. Fakat bonolarını satarken izledikleri yol ekonomiyi kötü etkileyebilir. Aynı zamanda tipik tüketici davranışı olarak tüketiciler az riskli ve likiditesi fazla mekanizmalara yatırım yaparlar. Bu da para arzında negatif değişimlere neden olabilir. Faiz oranlarında değişim olmadıkça tüketiciler diğer yatırım seçeneklerine yönelmeye gönüllü olmazlar.

Forex Piyasalarında Likiditenin Anlamı

Bu piyasada yatırımların anında nakde dönüştürülmesi forex piyasasını en likit piyasa yapmaktadır. Forex piyasasında spread maliyeti, yatırımın likiditesini göstermektedir. Düşük olan spread maliyeti yüksek likiditeyi göstermektedir. Forex piyasalarında yatırım yaparken firmaların likidite sağlayıcısı olup olmadığı önem arz etmektedir. Likidite sağlayıcı firmanın güçlü sermayesi ve altyapısının olması gerekmektedir.

Yatırımcılar Açısından Likiditenin Önemi

Yatırımcılar yatırım yapmadan önce serbest ve global piyasalarda varlıkların likiditesinin ve potansiyel durumlarını inceler. Düşük fiyatlı likitler yatırımcı için yatırım imkanı sağlar. Nakde hızlı çevrilme garantisi olan ürünler tercih edilmektedir.

 

Bir önceki yazımız olan Emtia Nasıl Yapılır? başlıklı makalemizde Borsada Yatırımları Nasıl Yapılır?, Emtia Nasıl Yapılır? ve Emtia Piyasası Nedir? hakkında bilgiler verilmektedir.

Zahir Nazlı

Genç, yakışıklı, dinamik, kendini okumaya ve yazmaya adamış karizmatik bir karakter.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu