EKONOMİ

Menkul Kıymetler Nedir?

Yatırım yapan, piyasalarla ilgilenen ya da hiç piyasalarla ilgilenmeyen kişilerin sürekli duyduğu bir terim olan menkul kıymetler nedir? Yatırım aracı olan taşınır mallar hakkında bilgi  vermeye çalışacağım.

Sermaye Piyasası Kanunu’na göre tanımı yapılmış olan Gayri Menkuller. Kıymetli evraklar, borsada işlem gören ve görmeyen piyasa değerleri olarak ikiye ayrılmışlardır. Bu kıymetli evrakların ekonomik bakımdan en çok kullanılan türevleri, çek, bono ve poliçeden oluşan kambiyo senetleri ile emtia senetleridir. Taşınabilir özelliğe sahip, iktisadi değerlere sahip ve bu özelliği ile paraya ya da dövize dönüştürülebilen mallar. Bu anlamda araba, bilgisayar gibi taşınabilen ve nakde çevrilebilen tüm mallar menkul mallar olarak tanımlanabilir.

Finansal menkul kıymetler belirli bir yatırım getirisini garanti eden araçlardır. Hayat sigortası yatırımları, banka hesapları, şirket mevduatları, ihtiyatlı fon mevduatları, pazarlanabilir olmayan finansal varlıklardır. İkincil bir pazar mevcut olmadığı için bu emtialar satılamaz veya pazarlanamaz.

Menkul Kıymetler Nedir?

Belirli bir parasal değeri olan, bir yerde taşınabilir mal olarak da ifade edilen seri olarak çıkarılan ve birer yatırım aracı olarak değerlendirilen kıymetli evraklara verilen isimdir. Yatırım aracı olarak kullanılabilmesi için Sermaye Piyasası Kurumu Kanun’una tabii çıkarılan belli bir değeri olan, ortaklık veya alacak hakkı sağlayan kıymetli evrakları ifade eder.  Evrakların temsil ettikleri haklar, belgeden ayrı bir şekilde kullanılamaz; aynı şekilde hakkın korunarak belgenin devredilmesi de mümkün değildir.

SPK Tarafından Kabul Edilen Menkul Kıymetler

  • Menkul kıymetler hukuken kıymetli evraklardır.
  • Hisse senetleri, yatırımcıların şirketlerin hisselerine ortak olabilmek amacıyla satın aldığı değerli kağıtlar,
  • Kâr/ zarar ortaklığı belgeleri, Sahiplerine ortaklık hakkı sağlamayan, bununla birlikte kâr ortaklığı sağlayan belgeler,
  • Hazine bonoları, devletin ya da kamu tüzel kişilerinin bono ve tahvilleri, gelir ortaklığı senetleri
  • Tahviller, Anonim şirketler ya da kamu kuruşları tarafından çıkartılan, bir seneden uzun vadeye sahip borç senetleri,
  • İntifa senetleri, Bir payı temsil etmeyen, sahiplerine yalnızca malvarlıksal haklar sağlayan kağıtlar,
  • Finans ve banka bonoları

Menkul Kıymetlerin Özellikleri

Menkul Kıymetlerin Özellikleri
Menkul Kıymetlerin Özellikleri
  • Kanunen kıymetli evrak niteliği taşırlar,
  • Yatırım amacı ile alınırlar ve yatırımcılara dönemsel getiri sağlarlar,
  • Nama ya da hamiline yazılı olabilirler; hangi miktarın nama, hangi miktarın ise hamiline yazılı olacağı, ana sözleşmede belirtilir.
  • Nominal değerlerine ek olarak, piyasadaki mevcut arz ve talebin ortaya çıkardığı bir de piyasa değerleri vardır,
  • Tek bir tane ticari ilişki için çıkartılamazlar. Çok sayıda ihraç edilirler ve halka sunulurlar,

Menkul Kıymetlere Örnekler

  • Pay ve pay benzeri menkul kıymetler
  • Tahviller, Hazine, Finansman ve Banka bonoaları
  • Varlığa Dayalı menkul kıymetler
  • Gayrimenkul sertifikaları
  • Gelir ortaklığı senetleri
  • Hisse senetleri ile takas edilebilen tahviller
  • Katılma senetleri
  • Kar/zarar ortaklık belgesi

Menkul Kıymet Sayılan ve Sayılmayan Evraklar

Menkul kıymet olan kıymetli evraklara; hisse senedi ve geçici ilmühaber, tahvil, intifa senedi, kâr ve zarar ortaklığı belgeleri, hazine bonoları, Devlet ve diğer kamu tüzel kişilerinin tahvil ve bonoları, tertip halinde çıkarılmış ve vadeleri iki yıl veya daha uzun olmak şartı ile ipotekli borç ve irat senetleri  örnek verilebilir.

Menkul kıymet sayılmayan kıymetli evrak arasına faiz ve temettü kuponları, talon, yatırım fonu katılma belgeleri, opsiyon senetleri, mevduat sertifikası ile iki yıldan az süreli ve tertip halinde çıkarılan ipotekli borç ve irat senetleri, kambiyo senetleri (bono, poliçe, çek)  girmektedir.

Varlığa Dayalı Menkul Kıymetler

Ticari işlemlerden doğan alacaklar karşılığında SPK’ dan izin alınarak çıkarılan kıymetli evraka varlığa dayalı menkul kıymet denir. VDMK’ lar şunlardır:
– Konut kredileri
– Tüketici kredileri
– İhracattan doğan alacaklar
– Finansal kiralamadan doğan alacaklar
– Diğer alacaklar

Varlığa dayalı menkul kıymet çıkarabilecekler:
– Bankalar
– Finansman şirketleri
– Finansal kiralama şirketleri
– Gayrimenkul yatırım ortaklıkları

SPK mevzuatına göre varlığa dayalı menkul kıymetlere konu olan alacaklar başka amaçla kullanılamaz, teminat gösterilemez, rehnedilemez ve haczedilemez.

 

 

Bir önceki yazımız olan Ekonominin Alt Dalları başlıklı makalemizde Ekonominin Alt Dalları, Mikro İktisadın İlgilendiği Alanlar ve Mikro İle Makro Ekonominin Arasındaki Farklar hakkında bilgiler verilmektedir.

Zahir Nazlı

Genç, yakışıklı, dinamik, kendini okumaya ve yazmaya adamış karizmatik bir karakter.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu