EKONOMİ

Örtülü Ödenek Nedir?

Örtülü Ödenek

Belirtilen ödenek türü farklı ülkelerde kullanılan ve kullanımına her zaman tartışmaların olduğu özel bir konudur. Bu ödenek türünü sürekli duymaktayız. Örtülü ödenek nedir; ne zaman kullanılmaya başlandı, ne işe yarar, nerede ne zaman kimler tarafından kullanılır ve kimler kullanamaz? Sorularına yanıt bulmaya çalışacağım.

5018 saylı Kanunun 24. maddesinde düzenlenmiştir. 24.03.2015 tarihinde ödeneği kullanma yetkisi Başbakanın yanı sıra Cumhurbaşkanına da verilmiştir. Başbakanlık kurumunun kaldırılması ile Kanunda Başbakan ve Başbakanlık ifadeleri kaldırılmıştır. Örtülü ödeneklere dair giderler Cumhurbaşkanı kararnamesi ile göre gerçekleştirilir ve ödeme yapılır.

Dünyada bu ödenek türü için farklı uygulamalar bulunmaktadır. Rusya’da denetime tabii olmayan üç farklı fon bulunmaktadır. ABD’de ödenek türü denetlenip ayrıntılı şekilde açıklanmaktadır. Ülkemizde ilk kez Adnan Menderes döneminde kullanılmaya başlanmıştır.

Örtülü Ödenek Nedir?

Bir mali yıl içerisinde, Devlet başkanlarına, hükümetlere ya da kurumlara ayrılmış özel harcama kalemi olarak tanımlanabilir. Belirtilen kişiler için ayrılmış gizli harcama kalemidir. Kullanma yöntemleri ve şartları açısından farklı yöntemleri bulunmaktadır. Kullanan kişiye harcama esnekliği sağlamaktadır. Ödenek türü için meclis ya da üst mercilerin onayına gerek bulunmamaktadır. Kullanımına sunulan kişi/ler veya kurumların hedeflerini yerine getirmek amacıyla bürokratik engellere takılmadan harcayabilecek ödenektir.

Örtülü Ödenekler Ne İşe Yarar?

Ödenek sistemi milli güvenlik, kapalı istihbarat ve savunma gibi hassas konularda yapılması gereken işlerin hızlı ve kararlı bir şekilde ve bürokratik süreçler içinden geçerek zaman kaybetmeden veya engellenmeden yapılmasını sağlar.

Örtülü Ödenek Miktarı Ne Kadar?

Örtülü Ödenek Miktarı Ne Kadar

Ödenek miktarı için belirlenen bir miktar bulunmamaktadır. Kamu mali kontrol kanununda belirtilen hükümler gereğince ayrılacak ödenek bütçede yer alan başlangıç ödeneklerinin %0,5’ini geçmemesi gerekmektedir. Bu ödenek denetlenmeyen tek ödenektir.

Örtülü Ödenekler Nerelerde Kullanılmaktadır?

Ödenek oldukça geniş alanlarda kullanılmaktadır. Savunma, İstihbarat hizmetlerinde, Siyasi olarak hükümetlerin menfaatleri için, sosyo-kültürel amaçlar için, olağanüstü işlerin yapılıp giderilmesinde, devletlerin itibarları için ve devletlerin güvenliği için örtülü ödenekler kullanılmaktadır.

Örtülü Ödenek Nerede Kullanılmaz?

Ödenek türü kişi menfaatleri, devlet başkanları, Cumhurbaşkanı, bakanlar, milletvekilleri ve ailelerinin şahsi giderleri için kullanılmaz. Siyasi parti çalışmalarında, seçim çalışmalarında ve siyasi parti propagandalarında kullanılmaz.

Dünyada Örtülü Ödenek Çeşitleri

Bu ödenek türü ülkelerin kanunlarında belirtilen şartlara göre paralel olarak düzenlenmiştir. Bazı ülkelerde çok esnek bazı ülkelerde ise denetimlere tabi tutulmuştur.

  • ABD’de; başkanın kullanacağı ödenek miktarı kongre tarafından belirlenmektedir. Ödeneği kullanma yetkisi yine kongre tarafından verilmektedir. Ödenek gerektiği durumlarda savunma harcamaları dışında da kullanılabilmektedir. Ama kullanılamayacak alanlar ve durumlar belirtilmiştir. Ödenek denetlenmekte ve başkanın ödeneği kullandığı alan ve durumu açıklama zorunluluğu bulunmaktadır.
  • Avustralya’da; Ayrılan ödenek sadece kamu harcamalarında kullanılabilmektedir. Bu ödenek kamu harcamalarında kullanılmak üzere kurumlar arasında aktarılabilmektedir. Ödenek denetlenmekte ve ödeneği kullanan kurumun nerelere kullandığını belgelemesi gerekmektedir.
  • Almanya’da; resmi bütçeler dışında herhangi bir gizli ödenek veya benzeri bir bütçe bulunmuyor. Sadece başbakan veya ilgili bakanlar bazı durumlarda gizli operasyonlar için bütçeden ödenek alabiliyor. Ancak ilgili bakanlık yaptığı bu harcamaların bütün detayını meclisin görevlendirdiği raportöre açıklamak zorunda.
  • Fransa’da; cumhurbaşkanlığı bütçesi ve harcamaları Sayıştay denetimine tabi. Denetim sonuçları yıllık olarak kamuoyuna açıklanıyor. İstihbarat birimleri için ise “özel fon” uygulaması bulunuyor. Bu fonun kullanımı parlamenter komisyon tarafından denetleniyor.

Ülkemizde ise örtülü ödeneklerin nereye harcandığı ve hangi amaçla kullanıldığı denetlenmemekte ve açıklanmamaktadır.

Bir önceki yazımız olan Konşimento (Taşıma Senedi) Nedir? başlıklı makalemizde Konşimento (Taşıma Senedi) Nedir?, Konşimento Çeşitleri Nelerdir? ve Konşimento da Olması Gereken Bilgiler hakkında bilgiler verilmektedir.

Zahir Nazlı

Genç, yakışıklı, dinamik, kendini okumaya ve yazmaya adamış karizmatik bir karakter.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu