EKONOMİ

Sermaye Piyasası Nedir?

Bugünkü yazımızda ekonomik terimler ve ekonomiyi oluşturan unsurlardan bahsetmeye çalışacağım. Ekonomi gelir gider tablosunun yanı sıra bünyesinde barındırdığı kavramlarla daha geniş ölçekte kendinden söz ettiren bir daldır. Genel itibari ile ekonominin yönetildiği ana piyasa olan Sermaye piyasası ve SPK’nin görev ve yetkileri hakkında yazacağım.

Hisse senedi, tahvil,  gelir ortaklığı senedi ve benzeri orta ve uzun-vadeli menkul kıymetlerin alınıp satıldığı piyasadır. Sermaye piyasaları, tüm ülkelerin ülke mali piyasasının bir unsurudur. İşlemlerinin kaynağını ise devamlılık gösteren halkın tasarrufları oluşturur. Sermaye piyasasının ekonomideki yeri ve önemi, ülke ekonomisi bakımından, tek başına ekonomiye yararlı olamayan küçük tasarrufların  büyük yatırımlara dönüşmesidir.

Sermaye Piyasası Nedir?

Ekonomide finansal sistemi oluşturan unsurlardan biridir. Finansal sistem; tasarruf sahipleri ile fon ihtiyacı olan taraflar arasındaki fon alış verişini sağlayan kurumlar, finansman araçları, finans kurumları, bu kurumları düzenleyen ve denetleyen kurullardan oluşmaktadır. Tahvil, hisse senedi gibi uzun vadeli menkul kıymetlerin alınıp satıldığı piyasaların tümüdür. Sermaye piyasası, döviz piyasası, altın piyasası ile beraber ülkelerin tüm piyasalarının bir parçasıdır.

Sermaye Piyasasının Önemi

Sermaye piyasaları, fon sahibi kişilerin veya yatırımcıların birikimlerini, belli bir getiri beklentisi ile yatırım araçlarında değerlendirdiği piyasadır. Fon ihtiyacı olan yatırımcılar ise, sermaye piyasasınını kullanarak, ihraç ettikleri hisse senedi veya borçlanma senetleri aracılığıyla finansman sağlarlar. Sermaye piyasası küçük tutarlarda tek başına ekonomiye yararlı olamayan  birikimlerin de borçlanma ve hisse senedi gibi menkul kıymetlere yatırılarak, yatırıma dönüşmesini sağlayan ve böylece ekonomiye hareketlilik getiren bir piyasadır.

Birincil Piyasa; Hisse senedi, tahvil vb menkul kıymetleri ihraç eden, fon ihtiyacı olanlar ile tasarruf sahibi olanların direkt karşılaştığı piyasadır. Halka arz birincil piyasa örnek verilebilir.

İkincil Piyasa; Menkul kıymetlerin nakite çevrilmesinin sağlandığı piyasadır. İkincil piyasadaki menkul kıymetler daha önceden alım satıma konu olmuştur. İkincil piyasada, menkul kıymetler hisse senedi, pay senedi, vadeli işlem sözleşmeleri, varantlar, opsiyonlar vb aracı kurumlar aracılığıyla alınıp satılırlar. Direkt yatırımcılar ve ihracatçılar alım satım yapamaz.

Sermaye Piyasası Araçları

Sermaye Piyasası Araçları
Sermaye Piyasası Araçları

Hisse Senetleri; Anonim şirketler tarafından çıkarılan ve senedi alan yatırımcıya şirkete ortak olma hakkı tanıyan sermaye piyasası aracıdır. Hisse senetleri organize borsalarda işlem görür. Ülkemizde halka açık anonim şirketlerin işlem gördüğü borsa Borsa İstanbul’dur.

Tahvil / Bono; Tahviller devlet yada özel sektörler tarafından borç almak için çıkarılan menkul kıymetlerdir. Tahvil yatırımında, yatırımcı sadece alacaklı olarak bulunur, hisse senedindeki gibi ilgili şirkete ortaklık vb. hakları bulunmaz.

Vadeli İşlemler; Belirli bir vadede, önceden belirlenen fiyat, miktar ve nitelikteki malı, kıymetli madeni, finansal göstergeyi, sermaye piyasası aracını ya da dövizi alma ya da satma yükümlülüğü veren sözleşmelerdir. Bu sözleşmelerde pozisyon alındığında takas merkezine başlangıç teminatı yatırılır. Sözleşmenin fiyatı gerilerse, sürdürme teminatı da yatırmak gerekebilir.

Sermaye Piyasasında Faaliyet Gösteren Kurumlar

• Borsa İstanbul
• TSPAKB – Türkiye sermaye piyasası aracı kuruşlar birliği
• Takas bank
• Yatırım kuruluşları
• Halka açık şirketler
• MKK
• Portföy yönetim şirketleri
• BDDK
• Derecelendirme şirketleri

SPK’nın Görev ve Yetkileri Nelerdir?

  • Ülke ekonomisine katkı sağlayan şirketlerin büyümesi sağlamak,
  • Şirket hisselerini halka açarak bunu yatırımcı ile paylaşmayı sağlar.
  • Şirketlere gerekli teçhizatların alınmasını sağlamak,
  • Şirketlerin borçlarından kurtulması ya da borçlarının ötelenmesi amacıyla halka arz edilmesinin duyurulmasının sağlanması,
  • Ucuz ve faizsiz kredi sağlanmasına yardımcı olur.

Bir önceki yazımız olan Volatilite Nedir? başlıklı makalemizde VOLATİLİTE NEDİR?, VOLATİLİTE YATIRIMDA NELER SAĞLAR? ve YÜKSEK VOLATİLİTE ETKİLERİ? hakkında bilgiler verilmektedir.

Zahir Nazlı

Genç, yakışıklı, dinamik, kendini okumaya ve yazmaya adamış karizmatik bir karakter.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu