EKONOMİ

Temerrüt Nedir?

Bugünkü yazımızda taraflar arasında yapılan ticari ilişkiler neticesinde ortaya çıkan borç ve bu borçların ödenme durumları.  Borçların ödenmemesi durumunda ortaya çıkacak sonuçların. Alacaklının borcunu istemesinin ekonomik ve hukukta borç istemenin diğer adı olan temerrüt ve temerrüte düşme kavramlarına açıklık getirmeye çalışacağım.

Belirlenen sözleşme ile belirlenmiş borç alacak ilişkisi taahhütlerinin gerektirdiği ödeme. Menkul kıymet veya diğer ürünlerin belirlenen süre içinde teslimatını gerçekleştirmeyen borçluların düştüğü durumu ifade eder. Temerrüt kredi kartı, kredi taksidi ve konut kredileri (mortgage) geri ödeme tutarları son ödeme tarihini geciktirmekten de ortaya çıkabilir. Borsa organize pazar piyasalarında ticari ilişkilere taraf olan kişilerin alışverişte uzlaşılan mal veya bedel yükümlülüklerini yerine getirmemesinden ortaya çıkabilir.

Temerrüt Nedir?

Kavramının en kapsamlı tanımı, borçlunun tüm finansal yükümlülüklerinin ve/veya ihraç etmiş olduğu bir sermaye piyasası borçlanma aracının. Anapara ve/veya faizin bir kısmını ya da tamamını zamanında ödeyememesini ifade eder. Borçlunun borcunu ifa etmekte zorluk çıkarma durumu ya da hukuki bir kavram olarak karşımıza çıkan temerrüt gecikme, direnme gibi anlamlara da gelir.

Temerrütün oluşması durumunda zamanla borçlu ya tamamen ödememe durumuna girer ya da borcunu anaparaya uygulanan temerrütü faiziyle birlikte ifa eder. Borcun istenmesi anlamı taşır. Borç istenirken borçlu olan kişide borcu ödememekte zorluk çıkarmamalı. Taraf arasında imzalanan sözleşmeden doğan haklar çerçevesinde, borçlu borcunu ödemediği anda yapılan ihtarname ile borçlu temerrüde düşer. Bu durum sonrasında alacaklı haklı olarak faiz isteğinde bulunabilir.

Temerrüdün oluşabilmesi için borcun istenebilir olması gerekir. Aynı zamanda alacaklı ihtar yoluyla bunu talep etmeli. Bu ihtara karşılık borçlu itirazda bulunabilir. Borçlu, bu itirazını zaman aşımı yönünden kullanabilir. Borcun istenilebilir olması demek borcun ödeme vadesinin geldiğini belirtir. İhtar ise ödenmesi gelmiş olan borcun alacaklıya verilmesini talep etmektedir. Kanunda yalnızca tacirler arasında gerçekleşen temerrüt ihtarlarının telgraf, mektup ve noter ile yapılması mecburiyeti belirtilmiştir.

Temerrüt Nedir

Temerrüdün en önemli özelliği, temerrüt ihtarından sonra alacaklının borçludan faiz talep etmesidir. İhtardan sonra faiz uygulanmaya başlar. Temerrüt faizi, borçlu olan kişinin mevcut istenilebilir (muaccel) borcunu ödemekte direnmesi sonucu borç temerrüde düşer. Temerrütten sonra ise faiz işlemeye başlar. Bu duruma temerrüt faizi denilir. Muaccel olan borcun ödenmemesinden sonra yapılan ihtarda herhangi bir süre belirtilmemişse ya da yapılacak olan ödeme herhangi bir şarta bağlanmamışsa temerrüt faizi. Verilen sürenin bitiminden sonra ya da şartın gerçekleşmesinden sonra başlar.

Temerrüdün oluşması durumunda alacaklı haklarını üç farklı şekilde kullanabilir.

  • Alacaklı kişi borcun ifasından vazgeçer ve borcunu alamadığından oluşan zararlarını talep edebilir.
  • Ödemenin gecikmesinden kaynaklı oluşan zararla birlikte mevcut borcun ödenmesi de talep edilebilir.
  • Alacaklı borcun ifasından vazgeçebilir, yapılan sözleşme gereği zararlarını karşı taraftan isteyebilir.

Temerrüt borçlu ve alacaklı temerrüdü olarak ikiye ayrılır.

Alacaklı Temerrüdü; Sözleşmeden doğan ödeme hükümleri gereği alacaklının haklı bir gerekçe olmaksızın sözleşme hükümlerini kabul etmemesidir. Borçlunun borcunu ödeyebilmesi için alacaklı tarafından yapılması gerekenleri yapmaması olarak tanımlanmaktadır. Borçlunun yapması gerektiği gibi sunulan teklifin haklı bir gerekçe olmaksızın alacaklının reddetmesi en önemli şarttır. Alacaklının temerrüde düşmesi ile borç sona ermez.

Borçlu Temerrüdü; Borçlunun borcunu ödemesinde gecikme olması durumudur. Vadesi gelmiş olan borcun ödenmemesi sonucunda alacaklının ihtar çekmesi ve borçlunun kusurlu olması en önemli özelliğidir.

İhtara Gerek Olmayan Durular

  • Borcun haksız fiile dayanması,
  • Sözleşmede ihtara gerek olmadığının belirtilmesi,
  • Borç sebepsiz zenginleşmeden elde edilmişse,
  • İhtar çekmenin gereksiz olduğu durumlarda,
  • Ödeme (ifa) tarihi net olarak belirtilmemişse.

Temerrü’de Düşmek Ne Demek?

Temerrü'de Düşmek Ne Demek
Temerrü’de Düşmek Ne Demek

Temerrüde düşme durumu borcun ödenmemesi ya da iflas etme durumu değildir. Ödenmesi gereken borcun süresi içerisinde ödenmeme durumudur. Borcun sözleşme vaktinde ödenmemesi/ödenememesidir.

Temerrüde Düşen Hesap ve Yükümlülüklerin Yerine Getirilmemesi Durumunda Ortaya Çıkacak Durumlar

Yatırım hesabının temerrüde düşmesi durumunda ödenmesi gereken borç en kısa zamanda ödenmelidir. Borcun ödenmediği her gün için o günkü en yüksek faiz oranı göz önüne alınarak hesaba yüklü faizler uygulanır. Bir yatırımcının taahhüt ettiği sürede borcunu ödemesi gerekmektedir. Borsada temerrüde düşmek hem büyük oranlarda maddi kayıp yaşatır. Hem de borsada negatif bir etki bıraktırır. Eğer borç hesabı temerrüde düşerse borcu ikinci temerrüde düşmeden henüz birinci aşamadayken ödemeye özen gösterilmeli. Bu şekilde hem büyük oranda maddi kayıp yaşamaz hem de oluşabilecek negatif etkilerden az zararla kurtulmuş olunur.

Temerrüt Korelasyonu

İki şirketin aynı anda temerrüde düşme ihtimalidir.

Temerrüt Olasılık Yoğunluğu

Yakın zamanda temerrüde düşme ihtimalinin hesaplanmasıdır.

Temerrüt Riski

Ticari derecelendirme firmaları tarafından tahmin edilen bono tedarikçisinin; Kredi alan kişi ya da kurumun anapara ve faiz ödemelerin zamanında yapamama olasılığından kaynaklanan risktir.

 

Bir önceki yazımız olan Sermaye Piyasası Nedir? başlıklı makalemizde Sermaye Piyasası Araçları, Sermaye Piyasası Nedir? ve Sermaye Piyasasının Önemi hakkında bilgiler verilmektedir.

Zahir Nazlı

Genç, yakışıklı, dinamik, kendini okumaya ve yazmaya adamış karizmatik bir karakter.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Göz Atın
Kapalı
Başa dön tuşu